DPS
No Comments

Fizjologia mózgu a proces uczenia

Decrease Font Size Increase Font Size Text Size Print This Page

problemy w szkole

Istnieją proste zależności pomiędzy zjawiskami towarzyszącymi pracy w szkole a ich negatywnymi, znanymi nam wszystkim, skutkami. Strach, nuda, rywalizacja, wtłaczanie w szablon i in. mają ogromny wpływ na pracę mózgu i przez to – na końcowy efekt procesu przyswajania wiedzy i umiejętności, atmosferę w szkole, wzajemny szacunek, odpowiedzialność za siebie i innych. Najczęściej winy za ten stan rzeczy nie ponoszą ani nauczyciele, ani uczniowie, ani rodzice, ale – niski poziom wiedzy dotyczącej fizjologii mózgu.

Strach

Strach i stres z nim związany uniemożliwia efektywną realizacje procesu uczenia się. Wydzielany w nadmiarze hormon stres nie tylko dewastuje organizm, ale także wpływają negatywnie na proces uczenia się. Np. długotrwały wysoki poziom kortyzolu hamuje odnowę neuroprzekaźników, a także spowalnia tworzenia się nowych komórek nerwowych.
Skutek: niskie wyniki uczniów, niższy potencjał intelektualny, brak zainteresowania lekcją, wzajemna niechęć nauczycieli i uczniów, unikanie źródła stresu – wagary, ucieczki, itp.

Nuda

Znudzenie nieatrakcyjnymi lekcjami uniemożliwia zainicjowanie procesu uczenia się. Mózg działa niezależnie od woli człowieka. Ilość bodźców otaczających ucznia jest olbrzymia. Do mózgu dotrą tylko te, które zaciekawią.
Skutek: niska efektywność procesu dydaktycznego, słabe wyniki uczniów, pozamerytoryczna nadaktywność uczniów, problemy z zachowaniem dyscypliny pracy na lekcji, zjawiska patologiczne – przemoc, kradzieże, wybryki chuligańskie, itp.

Rywalizacja

Naturalną potrzebą człowieka jest współpraca. Rywalizacja utrudnia pracę w grupie, na rzecz innych, osłabia empatię i współczucie, odpowiedzialność za drugiego człowieka. Aktywność neuronów lustrzanych podczas pracy grupowej ułatwia i przyspiesza uczenie się.
Skutek: brak emocjonalnych związków w grupie, zantagonizowanie uczniów, narastanie zachowań egoistycznych, roszczeniowych, przemoc, dręczenie uczniów fizycznie, intelektualnie słabszych i/lub prymusów, itp.

Hierarchizacja

Bezpośrednim skutkiem rywalizacji w szkole jest hierarchizacja. W grupie nie ma pojedynczego zwycięzcy, w rywalizującym środowisku wygrywa jednostka. Powoduje to zniechęcenie do aktywności zarówno uczniów średnich jak i słabych, którzy nie mogą, z przyczyn często od siebie niezależnych, odnieść sukcesu. Wzrasta wówczas znacznie próg, który przekroczyć musi w ich wypadku bodziec zewnętrzny, by dotrzeć mózgu.
Skutek: antagonizacja grupy, brak współpracy, niskie wyniki, brak zainteresowania lekcją i aktywności większości uczniów, problemy z zachowaniem dyscypliny pracy na lekcji, zjawiska patologiczne – donosy na kolegów, przemoc dotykająca zwycięzców rywalizacji, itp.

Odtwórczość

Wzmacnianie odtwórczego myślenie osłabia i eliminuje kreatywność. Utrudnia to wykorzystywanie zdobytej wiedzy w praktyce, jest także przeszkodą w elastycznym podchodzeniu do napotykanych problemów.
Skutek: brak chęci do nauki, niska aktywność podczas pracy na lekcji, brak samodzielności i wzrost postaw roszczeniowych wynikających z chęci otrzymywania gotowych rozwiązań, niskie wyniki większości uczniów podczas testów sprawdzających umiejętność zastosowania wiedzy w praktyce, itp.

Testomania

Nadawanie systemowi ocen i testom nadmiernego znaczenia hamuje (lub eliminuje) motywację wewnętrzną i zastępuje ją zdecydowanie słabszą motywacją zewnętrzną.
Skutek: niska aktywność na lekcji, krótkotrwała skuteczność uczenia się „na zaliczenie”, braki w dużych obszarach wiedzy, brak chęci do nauki, wzrost zjawisk niepożądanych – oszustwa podczas testów, sprawdzianów, ściąganie, odpisywanie, wagary, itp.

Uzmysłowienie sobie tych zależności pozwala na zmianę nastawienia do podstawowych zasad pracy w szkole, czego skutki i dla uczniów, i dla nauczycieli są w wielu obszarach odczuwalne prawie natychmiast.

 

Pawel Widomski

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *