Karol Chlipalski
No Comments

Co ma biologia do gramatyki?

Decrease Font Size Increase Font Size Text Size Print This Page

Polish Language GrammarCzy potrafimy sobie wyobrazić język polski bez deklinacji? Albo redukcję liczby przypadków w naszym języku z siedmiu, do – powiedzmy – trzech. Niewykluczone, że takie zmiany w naszym języku ojczystym kiedyś nastąpią. Sugerują to wnioski z badań nad tym, jak mózg przetwarza mniej i bardziej skomplikowane struktury gramatyczne.

Gramatyka każdego języka ewoluuje, dążąc do maksymalnej prostoty. Podobne zmiany, jak ta, która może kiedyś nastąpi w języku polskim, miały już wielokrotnie miejsce w historii. Każdy kto próbował zapamiętać jak odmienia się łaciński rzeczownik IV deklinacji z przymiotnikiem odmienianym wg III deklinacji, a następnie uczył się jezyków romańskich, szczególnie włoskiego, wie o czym mowa. Również w innych częściach świata znamy przypadki, gdy skomplikowane systemy deklinacyjne z biegiem czasu ulegały uproszczeniu. Za przykład może tu posłużyć – podobno – ewolucja sanskrytu w hindi.

Międzynarodowy zespół badawczy pod kierownictwem  Balthasara Bickela z uniwersytetu w Zurychu postanowił dowiedzieć, czym należy tłumaczyć tendencję języków do upraszczania swojej gramatyki. W tym celu przeprowadził analizy statystyczne systemów deklinacyjnych ponad 600 języków i odnotował zmiany, jakim ulegały one w ciągu swojej historii. Następnie poprosił osoby badane, aby przetworzyły zdania o podobnym znaczeniu zawierające zarówno bardziej archaiczne i nowsze, mniej skomplikowane formy gramatyczne. Równocześnie prowadzono u tych osób pomiar aktywności elektrycznej mózgu. Okazało się, że aktywność mózgu była większa, gdy badani przetwarzali zdania o bardziej złożonej strukturze.

– Niektóre konstrukcje oparte na przypadkach wymagały od mózgu większego wysiłku i właśnie dlatego są odrzucane przez języki. Ten proces ma miejsce na całym świecie. Działo się to niezależnie od właściwości strukturalnych tych języków czy czynników społecznych i historycznych, które mogły mieć na nie wpływ – tłumaczy Balthasar Bickel, który jest profesorem językoznawstwa ogólnego na uniwersytecie w Zurychu. Innymi słowy, czynniki biologiczne również grają rolę w ewolucji gramatyki.

 

Karol Chlipalski

Źródło: Balthasar Bickel, Alena Witzlack-Makarevich, Kamal K. Choudhary , Matthias Schlesewsky, Ina Bornkessel-Schlesewsky: The neurophysiology of language processing shapes the evolution of grammar: evidence from case marking. PLOS ONE, August 12, 2015. doi: 10.6084/m9.figshare.1394600 

 

MSZ_logoMateriał powstał dzięki finansowaniu Ministerstwa Spraw Zagranicznych w ramach konkursu “Współpraca z Polonią i Polakami za granicą w 2015 r.”  Licencja: Creative Commons Uznanie autorstwa 3.0 Polska

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *